Jaarplanning KNVI – Persoonlijk Leiderschap & AI – seizoen 2026-2027

31 August 2026 · René de Baaij

Nederlands KNVI

Context — leiderschap in wisselwerking met AI

Leiderschap is altijd een persoonlijke opgave geweest: de opdracht om jezelf te kennen, anderen te lezen en vanuit eigen waarden richting te geven aan mensen en organisaties. Die opgave heeft in de afgelopen jaren een nieuwe dimensie gekregen. De opkomst van kunstmatige intelligentie raakt niet alleen hoe organisaties functioneren, maar ook wat er van leiders wordt gevraagd als mensen. Wie beslist er nog, en op basis waarvan? Welke verantwoordelijkheid neem je wanneer een algoritme meedenkt? Hoe behoud je gezag en vertrouwen in een omgeving die sneller verandert dan je kunt bijhouden? Wat betekent het voor de cultuur van een organisatie wanneer AI taken overneemt die voorheen mensenwerk waren?

De interessegroep 'Persoonlijk Leiderschap en AI' onderzoekt die wisselwerking. Niet AI als technisch vraagstuk, maar AI als context die bestaande leiderschapsuitdagingen versterkt, verheldert en soms fundamenteel verzwaart. Elk thema dat de groep bespreekt – van zelfkennis en schaduwwerk tot organisatiecultuur en morele oordeelsvorming – wordt mede bezien vanuit de vraag wat AI daarvoor betekent en wat het van leiders vraagt.

Persoonlijk leiderschap: de mens achter de leider

Wie je bent als persoon bepaalt in hoge mate hoe je functioneert als leider. Je drijfveren, je blinde vlekken, je patronen onder druk: ze werken door in elke beslissing die je neemt, elke cultuur die je mede vormgeeft en elke relatie die je onderhoudt. Dat was altijd al zo. Maar in een tijdperk waarin AI beslissingen ondersteunt, versnelt en soms vervangt, wordt de vraag naar persoonlijk leiderschap niet minder relevant – zij wordt urgenter. Juist omdat de omgeving complexer en onzekerder wordt, is het vermogen om vanuit innerlijke helderheid te handelen een onderscheidende leiderschapskwaliteit.

De interessegroep werkt vanuit de overtuiging dat duurzame leiderschapsontwikkeling begint bij zelfkennis, doorgaat via het verstaan van interpersoonlijke en organisatorische dynamieken, en uitmondt in een praktisch vermogen om te handelen – ook wanneer de situatie ingewikkeld, technologisch geladen of moreel beladen is.

Doel van de interessegroep

De interessegroep 'Persoonlijk Leiderschap en AI' heeft als doel een inspirerend en lerend netwerk te vormen voor informatieprofessionals die zich willen ontwikkelen als leider: in hun relatie tot zichzelf, tot anderen, tot de organisaties waarin zij werken en tot de technologie die die organisaties steeds meer mede bepaalt. De groep onderzoekt de wisselwerking tussen persoonlijk leiderschap en de impact van AI – niet als twee aparte agenda's, maar als één geïntegreerde vraag.

Kernambities

• Persoonlijke leiderschapsontwikkeling: het vergroten van zelfkennis, zelfbewustzijn en het vermogen om vanuit eigen waarden en overtuigingen leiding te geven – ook onder de druk van technologische verandering.
• AI als permanent perspectief: elk thema wordt mede bezien vanuit de wisselwerking tussen menselijk leiderschap en de impact van AI op gedrag, cultuur en besluitvorming.
• Professioneel handelen in complexe contexten: het ontwikkelen van competenties om te navigeren in dynamische organisaties, met aandacht voor cultuur, conflict, generatieverschillen en organisatiedynamiek.
• Kennisdeling en co-creatie: het creëren van een open omgeving waarin ervaringen, inzichten en praktijkvragen worden gedeeld en verdiept.
• Ethiek en moreel kompas: het stimuleren van bewust leiderschap dat oog heeft voor de maatschappelijke, ethische en menselijke consequenties van handelen in een gedigitaliseerde omgeving.

Doelgroep

De doelgroep bestaat uit professionals, leidinggevenden, adviseurs en geïnteresseerden die zich willen verdiepen in leiderschap – in de breedte van persoonlijke ontwikkeling tot professioneel handelen, en in de diepte van de vraag wat AI daarvoor betekent. Er is geen specifieke voorkennis vereist; nieuwsgierigheid en bereidheid tot reflectie staan centraal. De interessegroep staat open voor alle leden van KNVI en IPMA. Bijeenkomsten zijn in principe Nederlandstalig.

Programmaconcept: losse instap en verdiepende leerroute

Elk thema wordt uitgewerkt in een cyclus van vier bijeenkomsten: een inhoudelijke startbijeenkomst, een verdiepende tweede bijeenkomst, een praktijkseminar en een reflectief webinar. Elke bijeenkomst is zelfstandig bij te wonen – wie incidenteel aansluit, is van harte welkom. Wie werkelijk impact wil ervaren, volgt de volledige cyclus: de eerste twee bijeenkomsten leggen het thema inhoudelijk en meervoudig neer, het seminar maakt het persoonlijk en praktisch toepasbaar, en het reflectieve webinar sluit af met de vraag wat het heeft gedaan en wat je er als leider mee wilt.

Activiteiten

• Online webinars (circa 90 minuten): thematische presentaties met ruimte voor dialoog en vragen, waarin elk onderwerp mede wordt bezien vanuit de wisselwerking met AI.
• Fysieke seminars (4 uur inclusief lunch): verdiepende werksessies met interactieve werkvormen, casuïstiek en intervisie op concrete leiderschapsvraagstukken uit de eigen praktijk.

Randvoorwaarden

Toegankelijkheid: de interessegroep staat open voor alle leden van KNVI en IPMA, zonder extra kosten. IPMA kan zich als partnervereniging aansluiten. De reguliere KNVI-tarieven gelden om KNVI-lid te worden.

Locatie en bijeenkomsten: online webinars vinden plaats via een digitaal videoplatform. Seminars worden op wisselende locaties in Nederland georganiseerd. Bijeenkomsten worden gecommuniceerd via de KNVI-kanalen, inclusief het LinkedIn-bedrijfsprofiel van KNVI.

Media: de interessegroep krijgt haar eigen pagina op www.knvi.nl. De exacte datumplanning per bijeenkomst wordt tijdig gecommuniceerd via www.knvi.nl en de KNVI-nieuwsbrief. Wijzigingen voorbehouden.

Wie organiseert dit

De interessegroep 'Persoonlijk Leiderschap en AI' is een initiatief van de KNVI – Koninklijke Nederlandse Vereniging van Informatieprofessionals. Leads: Rene de Baaij en Auke de Jongh. Penningmeester: Auke de Jongh.

Programmaoverzicht — seizoen 2026-2027

Het programma is opgebouwd in vier cycli, elk rondom een centraal thema. Binnen elke cyclus vormen een inhoudelijke startbijeenkomst, een verdiepende tweede bijeenkomst, een praktijkseminar en een reflectief webinar een samenhangende leerroute. Elke bijeenkomst is ook zelfstandig bij te wonen.

Cyclus 1 – Wat is leiderschap in tijden van AI? (september – december 2026)

Wat betekent het om te leiden in een tijd waarin AI steeds meer taken overneemt, beslissingen ondersteunt en organisaties fundamenteel verandert? Deze openingscyclus legt het persoonlijke fundament van het programma. We verkennen wie jij bent als leider, welke perspectieven er bestaan op leiderschap in relatie tot AI, en hoe je vanuit je eigen rollen, kracht en potentieel kunt handelen. AI is hier niet het antwoord, maar de context die de vraag naar persoonlijk leiderschap urgenter maakt dan ooit.

Webinar 1.1 – Persoonlijk Leiderschap (29 september 2026). Leiderschap begint bij zelfkennis. In dit openingswebinar verkennen we wat leiderschap werkelijk is: niet als rol of functie, maar als een persoonlijke manier van zijn en handelen. Deelnemers reflecteren op hun eigen waarden, drijfveren en leiderschapsstijl. Tegelijkertijd stellen we de vraag wat AI daarin teweegbrengt: spiegelt het iets terug over wie je bent als beslisser, of neemt het juist iets over wat voorheen jouw eigenheid definieerde?

Webinar 1.2 – Relevante Perspectieven op Leiderschap en AI (27 oktober 2026). Er bestaan vele perspectieven op leiderschap – van klassieke managementtheorieën tot complexiteitsdenken, van servant leadership tot adaptief leiderschap. Dit webinar brengt de meest relevante stromingen samen en plaatst ze in de context van AI: welke leiderschapstheorieën helpen ons begrijpen wat er werkelijk gevraagd wordt in een organisatie die door AI wordt mede gevormd?

Seminar 1.3 – In je kracht staan (18 november 2026). Vanuit welke kracht leid jij? In dit seminar verkennen deelnemers hun eigen rollen als leider, de krachten die zij meebrengen en het potentieel dat nog onbenut is. De AI-dimensie loopt als rode draad mee: wat zegt jouw verhouding tot AI-systemen over jouw neiging tot controle of vertrouwen, en over jouw vermogen om te delegeren – ook aan machines?

Webinar 1.4 (reflectief) – Rollen, Kracht en Potentieel (8 december 2026). Dit reflectieve webinar sluit de eerste cyclus af met een verdieping op het thema van het seminar. Welke rollen vervul jij als leider, bewust en onbewust? Waar zit jouw kracht en waar ligt je nog onbenut potentieel?

Cyclus 2 – Leren, Groeien en Van Denken naar Doen (januari – april 2027)

Inzicht verandert niets zolang het geen gedrag wordt. Deze cyclus richt zich op de vraag hoe leiders blijven leren en groeien in een snel veranderende omgeving, en hoe zij leiderschapsinzichten vertalen naar concreet, observeerbaar handelen. AI speelt hierin een dubbele rol: het biedt nieuwe mogelijkheden voor leren en reflectie, maar kan ook een nieuwe vorm van uitstel worden – analyseren in plaats van handelen, data verzamelen in plaats van beslissen.

Webinar 2.1 – Leren en Ontwikkelen (19 januari 2027). Hoe blijf je als leider leren in een omgeving die sneller verandert dan ooit? Dit webinar gaat in op de lerende leider: iemand die nieuwsgierig blijft, feedback omarmt en zichzelf voortdurend bevraagt. AI voegt een nieuwe dimensie toe aan professionele ontwikkeling: het biedt ongekende mogelijkheden voor kennisverwerving en reflectie, maar vraagt ook om een bewuste houding ten aanzien van wat je van AI overneemt en wat je zelf blijft denken en beslissen.

Webinar 2.2 – Van Denken naar Doen (9 februari 2027). Veel leiderschapsontwikkeling leidt tot inzicht, maar niet tot aantoonbaar ander gedrag. Dit webinar gaat over de kloof tussen intentie en actie: welke mechanismen houden leiders gevangen in vertrouwde patronen, en welke methodieken helpen om bewuste leiderschapskeuzes daadwerkelijk te vertalen naar gedrag?

Seminar 2.3 – Van Denken naar Doen: de kloof tussen inzicht en gedrag (17 maart 2027). Praktijkgerichte vertaling van leiderschapsinzichten naar concreet, observeerbaar gedrag, met actieleerprincipes, feedbackstructuren en gedragsexperimenten. Deelnemers formuleren een persoonlijk actieplan dat ze in de weken na het seminar uitproberen en evalueren.

Webinar 2.4 (reflectief) – Wat heb jij werkelijk anders gedaan? (13 april 2027). Dit reflectieve webinar vraagt deelnemers niet om nieuwe kennis, maar om eerlijkheid over wat er in de praktijk van terechtgekomen is. Wat werkte, wat niet, en wat zegt dat over jou als lerende leider?

Cyclus 3 – Leiderschap, Cultuur & de Donkere Kanten (mei – juli 2027; zomerpauze in augustus)

Leiderschap bestaat nooit in isolatie – het vormt en wordt gevormd door de cultuur van de organisatie. Deze cyclus onderzoekt die wisselwerking, met bijzondere aandacht voor wat er mis kan gaan: toxische patronen, psychologische onveiligheid en de onderstroom die bepaalt wat er werkelijk speelt. AI versterkt in dit domein zowel het goede als het kwade: het maakt patronen zichtbaar, maar reproduceert ze ook. Deze cyclus kiest bewust voor drie fysieke seminars: het accent verschuift van kennisoverdracht naar ervaren, onderzoeken, oefenen en het bespreekbaar maken van wat zich in leiderschap en cultuur onder de oppervlakte afspeelt.

Webinar 3.1 – Leiderschap & Cultuur: Kracht en Conflict (11 mei 2027). Cultuur is de onzichtbare kracht die bepaalt wat er in een organisatie werkelijk gebeurt. Dit webinar gaat in op de wisselwerking tussen persoonlijke leiderschapsstijl en organisatiecultuur, met bijzondere aandacht voor de constructieve rol van conflict als motor voor leren en verandering.

Webinar 3.2 – Toxisch Leiderschap & Ongemak en Onveiligheid (1 juni 2027). Dit webinar combineert twee nauw verwante thema's. Toxisch leiderschap – hardnekkig en onderschat – wordt bezien vanuit kenmerken, oorzaken en gevolgen. Psychologische veiligheid vormt het complement: hoe creëer je als leider omstandigheden waarin mensen zich werkelijk gehoord voelen?

Seminar 3.3 – Werken met je schaduw (23 juni 2027). Onderzoek van je eigen schaduwkanten – de afgewezen of onderdrukte neigingen die onder druk ongemerkt je gedrag sturen – via reflectie en peer-dialoog. AI komt in beeld als spiegel die blinde vlekken kan blootleggen, maar ze ook kan bevestigen en versterken.

Webinar 3.4 (reflectief) (21 juli 2027). Wat heeft deze cyclus jou gebracht over de cultuur die jij als leider mede vormgeeft? Deelnemers delen inzichten en onderzoeken gezamenlijk waar ze zich bewuster van zijn geworden.

Cyclus 4 – Moreel Kompas & Ethiek (september – december 2027)

De afsluitende cyclus stelt het morele kompas centraal: het vermogen om richting te geven wanneer de situatie complex, technologisch geladen en moreel beladen is. In vier bijeenkomsten bouwen deelnemers hun ethische oordeelsvermogen op – van de grondslagen van moreel leiderschap, via de praktijk van concrete dilemma's en de innerlijke stem die richting geeft, naar de verankering ervan in het eigen persoonlijk leiderschap.

Webinar 4.1 – Moreel Kompas & Ethiek (28 september 2027). Leiders worden steeds vaker geconfronteerd met ethische dilemma's waarbij de weg van minste weerstand zelden de juiste is. Dit webinar gaat over het ontwikkelen en onderhouden van een persoonlijk moreel kompas.

Webinar 4.2 – Moreel Kompas & Ethiek in de praktijk (26 oktober 2027). Hoe neem je ethisch verantwoorde beslissingen als leider, onder druk van organisatiebelangen en AI-gegenereerde onderbouwing? Deelnemers oefenen met concrete dilemma's uit de eigen praktijk.

Seminar 4.3 – Moreel Kompas & Ethiek: Inner voice (23 november 2027). Praktische verdieping op het morele kompas: onderscheiden tussen je innerlijke stem en de externe druk van organisatie, groep en AI-onderbouwing, en oefenen om die stem te laten spreken bij beladen beslissingen.

Webinar 4.4 (reflectief) – Moreel Kompas & Ethiek: Persoonlijk leiderschap (14 december 2027). Reflectieve afsluiting van het seizoen: hoe verankert een moreel kompas zich in je persoonlijk leiderschap, en wat neem je mee uit een jaar waarin AI elke leiderschapsvraag urgenter maakte?

Jaaroverzicht in één tabel

Webinars vinden doorgaans plaats op dinsdagavond van 19:30-21:00 uur; fysieke seminars vinden overdag plaats, met lunch, van 12:00-17:00 uur.

Samenwerking en netwerk

De interessegroep 'Persoonlijk Leiderschap en AI' zoekt actief samenwerking met andere vakgroepen en kennisnetwerken binnen KNVI en met IPMA als partnervereniging. Er zijn raakvlakken met nagenoeg alle andere interessegroepen binnen KNVI: persoonlijk leiderschap in wisselwerking met AI raakt immers elk complex vraagstuk dat informatieprofessionals tegenkomen. Specifieke verbindingen worden gelegd met:

• De Interessegroep Systeemdenken voor informatieprofessionals – gedeeld kader van complexiteit, organisatiedynamiek en het denken in systemen.
• De Interessegroep Ethiek voor Informatieprofessionals – gedeelde agenda rondom verantwoord handelen en morele oordeelsvorming.
• De Interessegroep AI, Data Science & Analytics – gedeelde interesse in de impact van AI op professionele rollen en besluitvorming.
• De Interessegroep Smart Humanity – gedeelde oriëntatie op mensgerichte technologie en de menselijke maat in digitalisering.

← Terug naar publicaties